Đánh giá việc giải thích cho đề xuất thu thuế sở hữu với người có nhà, đất giá trị từ 700 triệu đồng là học hỏi kinh nghiệm từ các nước, luật sư cho rằng "lý giải" này chưa chặt chẽ bởi các quốc gia văn minh thường áp dụng đánh thuế từ căn nhà thứ 2 trở đi.
Người dân mua được căn nhà đã có hàng loạt loại thuế. Nếu gia tăng sắc thuế có lẽ vượt ngưỡng chịu đựng của người thu nhập thấp. Làm luật cần phải phân loại đối tượng chịu thuế, còn không sẽ khó tạo ra công bằng. Ảnh minh hoạ
Bộ Tài chính vừa có đề xuất đánh thuế sở hữu với người có nhà, đất giá trị từ 700 triệu đồng với mức 0,4% mỗi năm (cho phần giá trị vượt 700 triệu đồng). 2 phương án định giá đất để tính thuế được Bộ này đề ra đó là theo bảng giá do UBND cấp tỉnh công bố thời điểm tính thuế hoặc theo giá trị trường.
Bộ Tài chính lý giải 174 trong số 193 quốc gia đã triển khai hoạt động này nhiều năm. Hơn nữa, người được hưởng lợi từ việc sử dụng kết cấu hạ tầng, giao thông, phúc lợi xã hội phải có nghĩa vụ với nhà nước. Bộ sẽ lấy ý kiến đóng góp của các bộ, ngành liên quan và người dân về đề xuất này.
Liên quan đến đề xuất trên, luật sư Nguyễn Xuân Anh (Hà Nội) cho rằng Bộ Tài chính thiếu cơ sở pháp lý khi đề xuất việc đóng thuế như trên, mặt khác khi không đủ cơ sở pháp lý thì cũng phải có cơ sở thực tiễn. "Nhưng cơ sở thực tiễn mà Bộ Tài chính chỉ căn cứ vào việc đem về nguồn thu cho nhà nước mà quên quyền lợi của người dân", trên VnExpress dẫn lời luật sư Anh nói.
Theo ông Xuân Anh, đề xuất này nếu được thông qua sẽ làm triệt tiêu hoặc phương hại tới quyền lợi của đại đa số người dân sở hữu nhà. "Đây là quy định đi ngược lại tinh thần Hiến pháp, bởi mọi người dân đều có quyền có nơi ở".
Đánh giá việc giải thích học hỏi kinh nghiệm từ các nước, luật sư Xuân Anh cho rằng "lý giải" này chưa chặt chẽ bởi các quốc gia văn minh thường áp dụng đánh thuế từ căn nhà thứ 2 trở đi.
Trao đổi thêm về đề xuất của Bộ Tài chính, Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội, ông Vũ Hồng Thanh cho biết chủ trương đánh thuế tài sản là cần thiết và đã có từ lâu. Thuế tài sản sẽ góp phần tạo công bằng xã hội. Nhưng vị này nhấn mạnh Việt Nam có đặc thù riêng nên cần cân nhắc rất kỹ mức thuế.
“Muốn mở rộng nguồn thu ra nhưng làm ảnh hưởng đến người dân thì phải cân nhắc và đánh giá tác động. Nếu thu thuế nhà ở mức 700 triệu đồng thì phải xem xét bao nhiêu gia đình chịu ảnh hưởng. 1 tỷ đồng hay 2 tỷ đồng cũng cần cân nhắc bởi nó tác động đến nhiều yếu tố như thị trường, kinh tế, mua bán bất động sản…”, tờ Tri thức trực tuyến dẫn lời ông Thanh nói.
Đồng tình quan điểm này, bà Nguyễn Thị Kim Thúy, Ủy viên thường trực Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, đặt câu hỏi về cơ sở cho mức sàn áp thuế.
“Đồng ý đánh thuế là nguồn thu nhưng liên quan nhiều yếu tố, nhiều vấn đề. Cơ sở nào đưa ra mức đóng thuế từ 700 triệu đồng cũng phải tính, sao không phải là con số khác mà là 700 triệu đồng. Cần cân nhắc và đánh giá tác động các đối tượng chịu trực tiếp, chủ sở hữu nhà ở", bà Thúy nói và cho rằng cần rà soát các thứ thuế khác để tránh thuế chồng thuế. Ngoài ra, cũng cần xem xét vấn đề thủ tục hành chính khi áp dụng Luật Thuế tài sản.
Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong chỉ ra rằng dự thảo luật này chưa rõ ràng, gây ra một nghịch lý khiến ngay cả người nghèo cũng có nguy cơ bị thu thuế. Hiện ở các thành phố lớn, nhà ở xã hội rẻ cũng phải tiền tỷ chứ không có giá dưới 700 triệu đồng. Nếu thu ở mức 700 triệu đồng thì coi như nhà ở xã hội cũng bị đánh thuế.
"Trong khi Chính phủ tung ra gói hỗ trợ người nghèo mua nhà ở xã hội thì lại đi đánh thuế nhà. Như vậy, người nghèo vừa vay được tiền mua nhà đã phải chịu thuế, rất mâu thuẫn vì đầu này hỗ trợ đầu kia lại tận thu. Như thế dân sẽ rất sốc vì gánh nặng thuế má như hiện nay”, ông Phong phân tích.
Các chuyên gia cũng cho rằng trong trường hợp đề xuất này được thông qua, cơ quan soạn thảo cần tính toán kỹ và áp thuế phù hợp với từng đối tượng dân cư. Chẳng hạn một người có 3 căn hộ, giá trị mỗi căn dưới 700 triệu đồng và một người có căn hộ trị giá 2 tỷ đồng sẽ được tính thuế ra sao?
Đức Hoà (tổng hợp)