(Tinmoi.vn) Hôm nay, 10/8/2014 là ngày siêu mặt trăng – đó là lúc mặt trăng gần nhất, sáng nhất trong năm.
Đó là Siêu mặt trăng Chủ nhật! Trong thiên văn, chúng ta hay dùng thuật ngữ “trăng non cận điểm” hoặc “trăng tròn cận điểm” – nghĩa là lúc trăng mới mọc hoặc trăng tròn trùng khớp với điểm gần trái đất nhất (trên quỹ đạo của mặt trăng). Hay chúng ta vẫn gọi là Siêu mặt trăng. Cái tên Siêu mặt trăng được nhà chiêm tinh Richard Nolle đặt ra hơn 30 năm trước và đã được phổ biến trong một vài năm trở lại đây.
Siêu mặt trăng là cường điệu? Không phải… đó là văn hóa dân gian hiện đại. Hiện tượng này có thể gây ra những hiệu ứng vật lý thực tế, chẳng hạn như thủy triều lớn hơn mức bình thường. Năm 2014 có tổng cộng 5 Siêu mặt trăng. Đó là 2 trăng non vào tháng Giêng, 1 trăng tròn vào các tháng 7, 8, 9.
Siêu mặt trăng là gì?
Chúng ta phải thừa nhận rằng cách đây vài năm, trong ngành thiên văn học chưa bao giờ nghe thấy thuật ngữ này. Hơn 30 năm trước, nhà thiên văn học Richard Nolle đã đặt ra thuật ngữ Siêu mặt trăng. Nhưng chỉ những năm gần đây nó mới được sử dụng rộng rãi. Nolle xác định 1 siêu mặt trăng như: “một Mặt Trăng non hoặc Trăng tròn xuất hiện khi Mặt Trăng ở tại hoặc gần (trong vòng 90%) vị trí gần nhất so với Trái Đất trong một quỹ đạo nhất định (cận điểm).
Đây là một định nghĩa khá rộng, cho phép có nhiều siêu mặt trăng. Theo định nghĩa này thì trung bình mỗi năm có khoảng 4-6 siêu mặt trăng.
Các nhà thiên văn học gọi chúng là gì trước khi cái tên Siêu mặt trăng xuất hiện?
Chúng tôi gọi là “trăng tròn cận điểm” hoặc “trăng non cận điểm”. “Cận điểm” nghĩa là “gần trái đất”.
Mỗi tháng, mặt trăng sẽ tròn hoặc khuyết khi nhìn từ trái đất. Và hàng tháng, khi mặt trăng quay quanh trái đất, sẽ có lúc nó tiến gần trái đất nhất. Thời điểm đó gọi là “cận điểm”. Và cũng có lúc nó vận động đi xa trái đất nhất mỗi tháng, điểm đó gọi là “viễn điểm”.
Điều này không có gì phải nghi ngờ. Siêu mặt trăng chỉ là một thuật ngữ dễ nhớ hơn so với “trăng non cận điểm” hay “trăng tròn cận điểm”.
Chúng ta quen thuộc với thuật ngữ Siêu mặt trăng vào năm 2011, khi phương tiện truyền thông sử dụng từ này để gọi trăng tròn vào ngày 19/3/2011. Vào ngày này, mặt trăng tròn ở gần trái đất nhất và là mặt trăng tròn gần nhất, lớn nhất trong năm 2011.
Khi nào các Siêu mặt trăng xuất hiện trong năm 2014?
Theo định nghĩa của Nolle, trăng non và trăng tròn sẽ cách hành tinh của chúng ta 361.863 km và đó được coi là những Siêu mặt trăng.
Vậy thì năm 2014 sẽ có 5 siêu mặt trăng. Siêu mặt trăng đầu tiên xuất hiện vào ngày đầu năm mới 1/1/2014 và là trăng non. Siêu mặt trăng thứ 2 là trăng non xuất hiện ngày 30/2/2014. 3 siêu mặt trăng còn lại là trăng tròn xuất hiện vào tháng 7, 8, 9.
Như vậy, các Siê mặt trăng tiếp theo, hay còn gọi là “trăng tròn cận điểm” trong năm 2014 sẽ xuất hiện vào các ngày:
12/7 vào lúc 11h25, giờ UTC.
10/8 vào lúc 18h09 giờ UTC
9/9 vào lúc 1h38 giờ UTC
Trăng tròn vào ngày 10/8/2014 sẽ là siêu mặt trăng gần nhất của năm, cách trái đất 356.890 km.
Bảo Linh (Theo earthsky.org)